Macron dringt aan op EU “anti-coercion”-bazooka tegen VS na Trump-tarieven: markten houden adem in

De Europese Unie staat opnieuw voor een lastig dilemma: hoe reageer je op economische druk vanuit Washington zonder meteen een volwaardig handelsconflict te ontketenen? Volgens meerdere berichten wil de Franse president Emmanuel Macron dat de EU haar Anti-Coercion Instrument (ACI) inzet tegen de Verenigde Staten, nadat de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe en oplopende invoertarieven aankondigde tegen een reeks Europese landen in het dossier rond Groenland. Het ACI is een relatief nieuw EU-instrument dat expliciet ontworpen is om “economische dwang” van derde landen te beantwoorden met stevige tegenmaatregelen. Het bestaat al even, maar werd nog nooit geactiveerd. Dat Macron nu publiek en nadrukkelijk naar dat wapen grijpt, is voor beleggers meer dan een politiek steekspel: het verhoogt de kans op escalatie, hertekent de risico’s voor exportgerichte sectoren en kan de volatiliteit rond de euro, Europese cyclische aandelen en trans-Atlantische handelsstromen vergroten.

De timing is daarbij cruciaal. De Europese diplomatie probeert de spanningen te temperen, maar tegelijk groeit de druk om geloofwaardig te reageren. Het gaat niet alleen om tarieven op zich, maar om het signaal dat handelspolitiek opnieuw als hefboom wordt gebruikt in geopolitieke dossiers. In zo’n omgeving kunnen markten snel nerveus worden: niet omdat één tarief meteen de wereldeconomie stillegt, wel omdat bedrijven en investeerders plots weer rekening moeten houden met een onvoorspelbaarder handelsregime tussen bondgenoten.

Wat is het Anti-Coercion Instrument en waarom is het zo’n grote stap?

Het Anti-Coercion Instrument is de EU-wetgeving die toelaat om tegenmaatregelen te nemen wanneer een niet-EU-land economische druk uitoefent om de EU of een lidstaat tot beleidswijzigingen te dwingen. Het instrument trad eind 2023 in werking en is bewust breed opgezet: de EU kan, afhankelijk van de situatie, denken aan extra invoerheffingen, beperkingen op diensten, maatregelen rond investeringen, beperkingen bij openbare aanbestedingen of andere vormen van markttoegang. Precies omdat die gereedschapskist zo breed is, wordt het ACI vaak het “zwaarste” handelsinstrument genoemd dat de EU achter de hand houdt.

In de praktijk is de drempel hoog. De EU moet eerst formeel vaststellen dat er sprake is van economische dwang, en doorgaans zal de Commissie diplomatieke oplossingen en onderhandelingen verkiezen voordat ze tot harde actie overgaat. Voor veel lidstaten is dat ook een politieke reflex: de VS blijft een belangrijke strategische partner en een centrale exportmarkt. Toch wijst de huidige discussie erop dat Europa steeds minder bereid is om economische druk te “slikken” als die gekoppeld wordt aan politieke eisen. Dat Macron nu expliciet de kaart van het ACI speelt, is dus een signaal aan zowel Washington als de interne EU-sceptici: Frankrijk wil dat dit instrument niet louter op papier bestaat.

Het is ook een signaal richting bedrijven. Als het ACI ooit effectief wordt ingezet, dan is dat meteen een precedent: Europa toont dan dat het bereid is marktmacht en toegang tot de interne markt als tegengewicht te gebruiken. Voor ondernemingen met complexe supply chains en een grote aanwezigheid aan beide kanten van de Atlantische Oceaan kan dat de strategische planning beïnvloeden, van investeringsbeslissingen tot prijszetting en contractvoorwaarden.

Waarom loopt het nu op: tarieven, Groenland en politieke druk

De aanleiding voor de huidige escalatie is de aankondiging van nieuwe Amerikaanse tarieven tegen verschillende Europese landen, die volgens de berichtgeving gefaseerd zouden oplopen als Europa niet ingaat op Amerikaanse eisen in het dossier rond Groenland. Europese leiders hebben die aanpak scherp veroordeeld en in meerdere hoofdsteden klinkt het woord “chantage” of “blackmail” steeds luider. Binnen de EU wordt bovendien gevreesd dat dergelijke handelsdruk niet beperkt blijft tot één dossier, maar een precedent schept: als economische dreiging werkt, waarom zou men het dan niet opnieuw gebruiken?

Daarom is het debat rond het ACI zo geladen. Sommige landen willen vooral de-escalatie en inzetten op diplomatie, terwijl anderen vinden dat te veel terughoudendheid de EU net kwetsbaar maakt. Dat spanningsveld zie je ook in de reacties: waar Macron meteen richting het zwaarste instrument kijkt, klonk er tegelijk vanuit andere Europese stemmen dat het nog te vroeg is om de “bazooka” boven te halen. De kern van die voorzichtigheid is begrijpelijk: als de EU meteen met stevige tegenmaatregelen komt, kan Washington reageren met extra tarieven, strengere regels of druk op specifieke sectoren. De kans op een spiraal bestaat altijd, zeker wanneer handel en geopolitiek door elkaar lopen.

Toch is het niet enkel een kwestie van trots. Voor sommige lidstaten gaat het over geloofwaardigheid en afschrikking. Als de EU nu niet duidelijk maakt dat er grenzen zijn aan economische druk, dan kan dat ook de onderhandelingspositie in andere dossiers verzwakken. De dreiging met het ACI kan dus op zichzelf al een tactiek zijn: niet noodzakelijk om meteen te activeren, maar om de kosten van verdere escalatie duidelijk te maken.

Wat betekent dit voor beleggers: sectorrisico, volatiliteit en Europese tegenreacties

Voor beleggers is dit type nieuws vooral belangrijk omdat het het risicoprofiel van meerdere sectoren tegelijk kan beïnvloeden. In scenario’s waarin tarieven effectief ingevoerd en verhoogd worden, komen typisch exportgerichte Europese bedrijven sneller onder druk te staan, zeker wanneer hun marge al gevoelig is aan prijsconcurrentie. Denk aan industriële spelers, automobiel, bepaalde consumentenproducten en onderdelenleveranciers. Ook bedrijven met grote trans-Atlantische supply chains kunnen hinder ondervinden door hogere kosten, vertragingen en heronderhandelingen met afnemers.

Daarnaast speelt het sentiment. Handelsconflicten werken vaak via onzekerheid: bedrijven stellen investeringen uit, CFO’s worden conservatiever in guidance, en analisten bouwen meer risicopremie in. Zelfs als het uiteindelijke tariefniveau beperkt blijft, kan de markt al reageren op de kans dat de situatie ontspoort. Dat kan zich vertalen in hogere volatiliteit in Europese indices, een vlucht naar defensieve sectoren, en tijdelijk meer vraag naar “kwaliteit” en balanssterkte binnen aandelenportefeuilles.

Een tweede laag is de mogelijke Europese tegenreactie. Het ACI is breed en kan, afhankelijk van de politieke keuze, ook diensten en digitale domeinen raken. Dat maakt de discussie extra relevant voor beleggers met blootstelling aan grote Amerikaanse dienstverleners, technologiebedrijven of spelers die afhankelijk zijn van toegang tot Europese overheidsopdrachten. Ook al is het nog onzeker of het zover komt, de markt zal elk signaal van Brussel over mogelijke tegenmaatregelen nauwgezet lezen.

Ten slotte is er het macroplaatje: als trans-Atlantische spanningen aanhouden, kan Europa meer inzetten op eigen industriële capaciteit en strategische autonomie. Dat kan op langere termijn winnaars opleveren binnen Europese infrastructuur, defensie, energiezekerheid en bepaalde industriële niches. Maar de overgangsperiode kan schokkerig zijn, met meer politieke headline-risk dan veel beleggers de voorbije jaren gewend waren.

De belangrijkste conclusie voor de markten is dan ook niet dat er morgen een totale handelsoorlog uitbreekt, maar dat het beleidskader verandert. Waar handelsrelaties tussen bondgenoten vroeger “stabiel” leken, wordt handel opnieuw een instrument in machtspolitiek. En zodra die deur op een kier staat, moeten beleggers hun scenario’s uitbreiden: niet alleen rente en groei, maar ook geopolitieke beleidsrisico’s en handelsfrictie als structurele factor.

Bronnen

• Financial Times – France urges EU to use most potent trade weapon in response to Trump Greenland threat (18 jan 2026)
• Reuters – ‘Be in no doubt’ EU will retaliate to any new US tariffs, Ireland says (18 jan 2026)
• The Guardian – EU diplomats to hold crisis talks over Trump Greenland tariff ‘blackmail’ (18 jan 2026)
• Le Monde (EN) – Macron says EU should deploy ‘anti-coercion instrument’ in response to Trump’s tariff threats over Greenland (18 jan 2026)
• RTÉ – Live: Call for ‘anti-coercion instrument’ over Trump tariffs (18 jan 2026)
• Europese Commissie – Protecting against coercion (Anti-Coercion Instrument)