Japanse aandelen exploderen, yen stort in na overwinning Takaichi
De verkiezing van Sanae Takaichi tot leider van de regerende Liberal Democratic Party (LDP) heeft in financiële kringen meteen flinke golven veroorzaakt. Beleggers interpreteren haar overwinning als een signaal voor agressieve fiscale stimuleringsmaatregelen en uitstel van renteverhogingen door de Bank of Japan (BOJ). Als gevolg stegen de Japanse aandelenmarkten krachtig, terwijl de yen scherp verslechterde. Die combinatie geeft een duidelijke boodschap: de markt gokt op beleid dat de economie extra zuurstof moet geven — maar de risico’s zijn evenzeer groot.
Koersrally op brede basis
De beursreactie was vrijwel uniform optimistisch. De Nikkei 225 schoot omhoog met circa 5 %, naar recordniveaus, terwijl de bredere Topix-index met meer dan 3 % won. Deze stijging werd gedragen door sectoren zoals defensie, nucleaire technologie, halfgeleiders en zware industrie — segmenten die naar verwachting zullen profiteren van een hernieuwde nadruk op strategische nationale investeringen. Bedrijven als Mitsubishi Heavy Industries klommen met meer dan 11 %. Tegelijkertijd bleven financiële aandelen wat achter, omdat marktverwachtingen voor renteverhogingen door de BOJ sterk werden afgezwakt.
De plotselinge kapitaalverschuiving naar industriële en exportgerichte bedrijven toont aan dat beleggers inzetten op een langdurig zwakke yen, wat Japanse exporteurs ten goede komt. Analisten zien parallellen met de beginjaren van de Abenomics, toen de combinatie van lage rente en fiscale prikkels eveneens leidde tot een stijgende beurs en dalende munt. Deze context voedt de verwachting dat Takaichi zich zal profileren als de ‘erfgename’ van Abe’s economische koers.
Val van de yen — welke implicaties?
De Japanse yen verzwakte krachtig, met verliezen tot zo’n 1,7 à 2 % ten opzichte van de USD, en brak zelfs de psychologische grens van ¥150 per dollar. Verwachtingen dat Takaichi’s beleid de BOJ zou dwingen om voorlopig vast te houden aan soepel beleid — in plaats van monetaire verkrapping — hebben de yen flink onder druk gezet. De verzwakkende munt geeft Japanse exporteurs een competitief voordeel, maar verhoogt ook de kosten voor importgoederen zoals energie en voedsel, wat inflatie op huishoudniveau kan versterken.
Daarnaast lieten obligatiemarkten eveneens beweging zien. De lange rente steeg licht, omdat beleggers rekening houden met een stijgende staatsschuld, terwijl kortetermijnrentes juist daalden. Dit spanningsveld weerspiegelt de onzekerheid over het toekomstige rentepad: blijft de BOJ vasthouden aan haar ultra-ruime beleid, of zal ze onder druk van de inflatie toch moeten bijsturen? Het antwoord op die vraag zal bepalend zijn voor de verdere richting van zowel de yen als de aandelenmarkt.
Waarom reageren markten zo sterk?
Takaichi staat bekend als een uitgesproken aanhanger van het beleid van haar politieke mentor Shinzo Abe: het zogeheten Abenomics — een mix van monetaire stimulering, fiscale prikkels en structurele hervormingen. Haar eerdere uitspraken wijzen op een bereidheid om begrotingstekorten te accepteren zolang dat de economische groei bevordert. Ze wil volgens insiders extra investeren in defensie, kernenergie, digitale infrastructuur en industriële heropbouw — allemaal sectoren die als strategisch worden beschouwd.
Voor de markten is dit muziek in de oren. Een overheid die de uitgaven opdrijft en een centrale bank die de rente laag houdt: dat is de ideale cocktail voor korte-termijn groei. Maar de keerzijde is duidelijk. Japan kampt al met een staatsschuld die ruim 250 % van het bbp bedraagt — de hoogste onder ontwikkelde economieën. Elke extra stimulans zonder hervorming kan de druk op toekomstige generaties verder vergroten. Bovendien kan de inflatie, die de afgelopen maanden licht is teruggekeerd, opnieuw oplaaien als de yen zwak blijft.
Risico’s en onzekerheden
Hoewel de marktstemming momenteel euforisch is, zijn er belangrijke kanttekeningen. De nationale schuld dreigt verder op te lopen, wat de kredietwaardigheid op termijn kan aantasten. Interne LDP-fracties staan bovendien niet allemaal achter Takaichi’s plannen. Haar vermogen om als premier effectief beleid te voeren zal afhangen van de steun van coalitiepartner Komeito, die traditioneel terughoudend is over hogere defensie-uitgaven en nucleaire investeringen.
Daarbij komt dat de stijgende inflatie en dalende koopkracht van huishoudens politieke spanningen kunnen veroorzaken. Consumenten worden al geconfronteerd met hogere voedselprijzen, energie- en importkosten. Als loonsverhogingen uitblijven, kan de publieke steun voor expansief beleid snel verdampen. Takaichi zal dus moeten balanceren tussen groei stimuleren en de leefkosten onder controle houden — een evenwichtsoefening die haar voorgangers vaak parten heeft gespeeld.
De komende weken zullen cruciaal zijn. Investeerders kijken uit naar de samenstelling van haar kabinet en de eerste beleidsverklaringen. Ook wordt verwacht dat de Bank of Japan, onder gouverneur Kazuo Ueda, haar toon zal moeten verfijnen om de markten gerust te stellen. Eén ding is zeker: Japan bevindt zich opnieuw op een kruispunt tussen groei en voorzichtigheid, en de keuzes die nu worden gemaakt, zullen de toon zetten voor de komende jaren.
