De bid-ask spread: wat is het en waarom is het belangrijk voor beleggers?

Op het eerste gezicht lijkt beleggen vaak eenvoudig: je koopt een aandeel, je wacht tot de koers stijgt, en je verkoopt met winst. Toch schuilt er een hele wereld van details achter elke transactie, en één daarvan is de bid-ask spread. Die kleine, vaak onzichtbare kloof tussen vraag en aanbod kan een grote impact hebben op je rendement, zeker als je er niet op let. En geloof me, ik spreek uit ervaring wanneer ik zeg dat die centen sneller optellen dan je zou denken.

Wat is de bid-ask spread eigenlijk?

De bid-ask spread is simpel gezegd het verschil tussen de hoogste prijs die kopers bereid zijn te betalen (de biedprijs) en de laagste prijs waarvoor verkopers willen verkopen (de laatprijs). Stel je voor: je staat op een drukke markt, iemand biedt €9,90 voor een appel, maar de verkoper wil minstens €10,10. Die €0,20 ertussen? Dat is je spread.

Op de beurs werkt het precies zo. Wanneer je een aandeel koopt tegen de laatprijs en verkoopt tegen de biedprijs, betaal je als belegger dus altijd iets meer dan je eigenlijk zou willen ontvangen. In zeer liquide markten, zoals bij grote aandelen als Apple of Microsoft, is de spread vaak flinterdun – soms maar één cent. Maar bij minder populaire aandelen, exotische ETF’s of small cap aandelen kan die spread gemakkelijk tientallen centen bedragen.

Je zou kunnen denken: ach, wat maakt dat kleine verschil nu uit? Maar als je vaak handelt, kunnen deze schijnbaar onschuldige spreads als onzichtbare termieten aan je rendement knagen. Niet zo charmant als je portemonnee steeds lichter wordt zonder dat je het echt doorhebt, toch?

Waarom is de bid-ask spread belangrijk voor beleggers?

De bid-ask spread lijkt misschien een detail, maar heeft wel degelijk economische gevolgen voor iedere belegger, van de occasionele hobbyist tot de doorgewinterde professional. De spread fungeert eigenlijk als een verborgen kost. Elke keer als je een aandeel koopt of verkoopt, betaal je onrechtstreeks deze ’taks’.

Vooral voor actieve traders, die frequent posities innemen en verlaten, wordt de spread snel een pijnpunt. Stel je voor dat je elke dag vijf keer een aandeel koopt en verkoopt, telkens met een spread van €0,05. Op jaarbasis loopt dat aardig op, zeker als je in grotere volumes handelt. Bovendien is het niet alleen een kwestie van kosten: een brede spread kan ook duiden op een lagere liquiditeit, en dus moeilijkheden om snel in of uit een positie te geraken zonder de marktprijs te beïnvloeden.

Persoonlijk kijk ik altijd naar de spread voordat ik een positie inneem. Als ik zie dat een aandeel een spread heeft van 1% of meer, dan zet dat mijn alarmbelletjes aan het rinkelen. Meestal wijst dit op een lager handelsvolume of weinig belangstelling van andere beleggers – en dat verhoogt het risico om gevangen te zitten in een aandeel wanneer de zaken plots draaien.

Hoe beïnvloedt liquiditeit de bid-ask spread?

Liquiditeit – hoe vlot iets verhandeld kan worden zonder de prijs te veel te beïnvloeden – en de bid-ask spread zijn innig met elkaar verweven. In markten of aandelen met veel liquiditeit, denk aan de Bel20 of de S&P500, is de spread doorgaans microscopisch klein. Het is alsof je met een speedboot over een gladde plas water scheert: alles verloopt snel en soepel.

Maar bij illiquide producten, zoals kleine biotechbedrijven of obscure obligaties, kan het eerder lijken op een roeibootje dat door een dikke laag stroop ploetert. De spreads zijn groter omdat kopers en verkopers elkaar minder snel vinden. Dit betekent niet automatisch dat je dergelijke beleggingen moet vermijden, maar je moet er wel extra voorzichtig mee omgaan. Een gouden tip die ik vaak toepas: werk met limietorders in plaats van marktorders bij illiquide effecten. Zo voorkom je dat je onverwacht een veel slechtere prijs krijgt dan je had gehoopt.

Wat kun je als belegger doen om de impact van de bid-ask spread te minimaliseren?

Gelukkig hoef je de spread niet lijdzaam te ondergaan zoals een blad in de wind. Er zijn enkele eenvoudige maar efficiënte strategieën om de invloed ervan te beperken. Een daarvan is, zoals ik al zei, het gebruik van limietorders in plaats van marktorders. Met een limietorder geef je expliciet de maximumprijs aan waarvoor je wilt kopen of de minimumprijs waarvoor je wilt verkopen. Zo voorkom je dat je ‘blind’ in een brede spread trapt.

Daarnaast kan het slim zijn om vooral tijdens de actiefste uren van de beurs te handelen. Voor Europese aandelen is dat meestal tussen 10:00 en 16:00 uur, wanneer zowel particuliere als institutionele beleggers actief zijn. Buiten deze piekuren kunnen spreads breder zijn, omdat er simpelweg minder handel plaatsvindt.

Tot slot is het belangrijk om altijd het grotere plaatje te bekijken. Soms is een aandeel met een bredere spread nog steeds een interessante belegging op de lange termijn. De spread is dan slechts een klein obstakel op een lange reis, zoals een hobbel in de weg tijdens een mooie roadtrip. Als je overtuigd bent van het potentieel van een aandeel, laat je dan niet altijd ontmoedigen door een iets bredere spread – maar wees je er wel van bewust en calculeer het in.

Wanneer moet je extra waakzaam zijn voor de bid-ask spread?

Er zijn bepaalde situaties waarin je extra op je hoede moet zijn voor de bid-ask spread. Bijvoorbeeld tijdens nieuwsgebeurtenissen zoals bedrijfsresultaten, renteverhogingen of geopolitieke spanningen. In zulke momenten kunnen spreads plots enorm toenemen omdat onzekerheid het handelsvolume doet kelderen.

Ook bij handel in exotische producten – denk aan grondstoffen-ETF’s of buitenlandse aandelen die hier minder bekend zijn – loont het om de spread nauwkeurig in de gaten te houden. Als belegger kun je hier soms mooie kansen vinden, maar je moet je bewust zijn van het risico dat je betaalt om een positie in te nemen of te verlaten.

Mijn persoonlijke ervaring leert dat spreads vaak verraderlijk kunnen zijn bij kleinere beursintroducties (IPO’s). Iedereen heeft de mond vol over het ‘nieuwe hotte aandeel’, maar net omdat de vraag en aanbod nog niet goed op elkaar zijn afgestemd, kunnen de spreads gigantisch breed zijn. Zeker iets om op te letten voordat je in de hype meegezogen wordt.